تبلیغات
سكوت بی انتها تهیه كننده وبلاگ: محمد اكبری - شاخه نبات در شعر حافظ
سه شنبه 16 شهریور 1389

شاخه نبات در شعر حافظ

   نوشته شده توسط: محمد اكبری    

شاخه نبات حافظ در سایه خورشید دیده نشد
 نسبت "جهان ملک خاتون" به عنوان شاخه نبات حافظ، بیشتر از دیگر نسبتهایی که افکار عمومی برای وی معشوقه سازی می کنند، مطرح شده اما واقعیت این است که وی شاعره شیرازی زمان حافظ بوده که در سایه بزرگی "خواجه اهل راز" هیچگاه دیده نشد.

به گزارش خبرنگار مهر در شیراز، جهان ملک خاتون شاعری بود که در زمان حافظ و هم عصر با او یعنی قرن هشتم در شیراز می زیسته است و دیوانی با بیش از پنج هزار بیت شعر نیز دارد.

جهان ملک یکی از شاهزاده های دوره حافظ و دختر شاه مسعود، برادرزاده شیخ ابواسحاق اینجو بود و بعد از اینکه پدرش کشته می شود در حمایت شیخ ابواسحاق یعنی عموی خود قرار می گیرد اما بعد از اینکه امیرمبارزالدین بر شیراز حکومت می یابد او در شیراز زندگی می کرده و احتمالا روزگار سختی را نیز می گذرانده زیرا کسانی بر شیراز حاکم شده بودند که عمویش را کشته اند و جهان ملک نمی توانسته در ین شرایط روزگار شیرینی داشته باشد اما بعد از امیرمبارزالدین، شاه شجاع می آید و جهان ملک شاه شجاع را مدح می کند.

در منابع مختلف پیرامون زندگی این شاعر چنین آمده است که جهان ملک در زندگانی خویش دو بار همسر گرفته که بار نخست به همراه همسر خود راهی کرمان و مقیم آنجا شده است. وی با از دست دادن فرزندش "سلطان بخت" و نیز درگذشت همسرش به شیراز بر می گردد و چون در شیراز خویشاوندی نزدیک جز عمویش "شیخ ابو اسحاق اینجو" برایش نمانده، به او پناهنده شده و به دربار او می رود.

شیخ ابو اسحاق اینجو سلطانی ادب دوست و شاعر نواز و دربار او جایگاه آمد و رفت شاعران بزرگی چون حافظ بوده است.

جهان خاتون به این نشستهای شاعرانه دل بسته و هماورد حافظ شده است. در دیوان وی بسیاری از غزل ها به همزبانی با حافظ و یا در پاسخ وی سروده شده و پیداست که میان جهان ملک خاتون و حافظ آشنایی های شاعرانه بوده است. برخی ها از جمله بعضی از پژوهشگران جهان خاتون را همان شاخ نبات حافظ دانسته اند.

در این نشستها امیران و وزیران نیز بودند و یکی از آنان خواجه امین الدین جهرمی، ندیم ابواسحاق بود که وی پس از چندی شیفته جهان خاتون می شود و او را خواستگاری می کند اما جهان خاتون به این همسری تن در نمی دهد. امین الدین پافشاری می کند و با پا در میانی شاه ابواسحاق، جهان ملک خاتون می پذیرد و بخشی دیگر از زندگانی خویش را در کنار وی سپری می کند.

در این نشستها البته عبیدزاکانی نیز حضور داشته است. گفته می شود جهان ملک خاتون و عبید زاکانی مشاعره نیز داشته اند و حتی عبید زاکانی برخی مواقع اشعار او را به طنز می کوبیده است.

جهان ملک در غم از دست دادن فرزند خود "سلطان بخت" نیز چنین می سراید:
دردا و حسرتا که مرا کام جان برفت
وان جان نازنین جوان، از جهان برفت
بلبل بگو که باز نخواند میان باغ
کان روی همچو گل ز در بوستان برفت
ای دل بگو به منزل جانان تو کی رسی؟
کارام جان من ز پی کاروان برفت

"سلطان بخت" من به سر تخت وصل بود
آخر چرا به بخت من او ناگهان برفت؟

جهان ملک ستاره ای که در سایه خورشید زمان خود مخفی ماند

وفات جهان‌ملک خاتون بعد از سال784 اتفاق افتاده‌ است اما وی مانند سایر شاعران این مرز و بوم چندان شناخته نشد.

523840_orig.jpg

کاووس حسنلی استاد دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز در این خصوص در گفتگو با خبرنگار مهر در شیراز گفت: اشعار جهان ملک متوسط و معمولی بوده است اما از آنجایی که یک زن آنها را سروده، قابل توجه محسوب می شود.

وی از جهان ملک به عنوان ستاره ای یاد کرد که با توجه به حضور شاعر بزرگ عصر خود یعنی حافظ مغفول مانده است و عنوان کرد: حضور حافظ و قبل از آن حضور سعدی در شیراز باعث شده که بسیاری از شاعرانی مانند جهان ملک خاتون که اگر در جایی دیگر بودند شاعری شاخص مطرح می شدند، کم رونق باشند.

حسنلی عنوان کرد: حافظ و سعدی چندان خورشیدوارانه درخشیده اند که ستاره ای مانند جهان ملک خاتون از فروغ و رونق افتاد.

ارتباط جهان ملک و حافظ

وی در خصوص اینکه گفته می شود که جهان ملک خاتون همان شاخه نبات حافظ است نیز گفت: اول اینکه خود مردم خواسته اند که اسم معشوقه حافظ را شاخه نبات بگذارند در حالیکه اصلا چنین امری نیست و آنقدر نیز این موضوع به باور عمومی رسیده که سخت است گفته شود چنین موضوعی وجود ندارد.

حسنلی در عین حال با اشاره به برخی وجوه اشتراک حافظ و جهان ملک نیز بیان کرد: در خصوص جهان ملک خاتون و حافظ چند نکته وجود دارد یکی اینکه جهان ملک شاعر همزمان با حافظ بوده است و دوم اینکه جهان ملک و حافظ هر دو در شیراز زندگی می کرده اند و اینکه جهان ملک در خاندان شیخ ابواسحاق اینجو بوده و از طرفداران وی نیز به شمار می آمده و حافظ نیز به شیخ ابواسحاق علاقه داشته است.

وی گفت: در این رابطه همچنین می توان گفت جهان ملک با امیرمبارزالدین دشمنی داشته و حافظ نیز او را دوست نداشته است و در آخر اینکه جهان ملک و حافظ هر دو شاه شجاع را مدح می کنند و این ویژگیها نمی تواند این دو شاعر را بی ارتباط با هم نشان دهد اما بحث شاخه نبات بودن نیز به نظر می رسد که ارتباط دادن شاخه نبات و معشوق یک شوخی است.

به گزارش مهر، به هر حال جهان ملک خاتون شاعری هم دوران حافظ بوده و بر اثر این هم عصری شاید کمی این دسته از شاعران مورد بی توجهی و عدم شناخته شدن از سوی افراد جامعه قرار گرفته اند که در این خصوص باید با یک برنامه ریزی مناسب چنین مفاخر ادبی استان فارس را بهتر و بیشتر معرفی کرد.


feet problems
جمعه 24 شهریور 1396 02:32 ق.ظ
I like the helpful info you provide in your articles. I'll bookmark your blog and check again here regularly.
I am quite certain I will learn plenty of new stuff right here!
Best of luck for the next!
foot complaints
شنبه 18 شهریور 1396 04:15 ق.ظ
Very good article! We will be linking to this great article on our website.
Keep up the good writing.
foot pain after running
سه شنبه 6 تیر 1396 08:49 ب.ظ
Right here is the right blog for anyone who hopes to find out about this topic.
You know a whole lot its almost tough to argue with you (not that I personally will need to?HaHa).
You definitely put a new spin on a subject which has been written about for ages.
Wonderful stuff, just great!
puckettfvxnxchyny.exteen.com
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 09:14 ب.ظ
Does your website have a contact page? I'm having trouble locating it but, I'd
like to send you an email. I've got some suggestions for your blog you might be interested in hearing.
Either way, great site and I look forward to seeing it expand over
time.
mmmmmm
سه شنبه 3 آبان 1390 07:04 ب.ظ
very goooooooooooooooood
بابک صفی‌خانی
پنجشنبه 26 اسفند 1389 12:18 ب.ظ
مرحوم زرین کوب در کتاب «از کوچه‌ی رندان» از زنی به نام «فرخ» نام می‌برد و این گونه احتمال می دهد که شاید او شاخه نبات بوده اما هیچ صراحتی در این دعوی ندارد و اساسا شاخه نبات را یک صفت عام برای محبوب حافظ می‌داند.
بابک صفی‌خانی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر