تبلیغات
سكوت بی انتها تهیه كننده وبلاگ: محمد اكبری - سیاوش در ادب فارسی
پنجشنبه 4 آذر 1389

سیاوش در ادب فارسی

   نوشته شده توسط: محمد اكبری    

 سیاوش از شخصیت های مقبول و محوری شاهنامه به شمار می رود كه حكایت زندگی پاك و مرگ ناجوانمردانه اش، انعكاس وسیع و چشمگیری در ادبیات فارسی داشته است.
    این شخصیت، دارای ویژگی هایی خاص و منحصر به فرد است زیرا ریشه هایی عمیق در اساطیر ایرانی، اوستا و متون پهلوی دارد و همواره حجم قابل توجهی از آیین ها و مناسك ایرانی در شخصیت فراانسانی او دیده می شود.
    باتوجه به این پیشینه اساطیری و قدمت دیرینه، می توان چنین گفت كه وسعت ابعاد وجودی او تا آنجا دامنه پیدا كرده كه بخش خاصی از ادبیات وسیع فارسی و طیف عظیمی از تشبیهات، استعارات، كنایات و تلمیحات ادبی را به خود اختصاص داده است.
    سیاوش با توجه به موقعیتی كه به عنوان یك شاهزاده اهورایی در شاهنامه دارد، فرصت رشد و تكامل پیدا كرده و با داشتن مولفه های خاص فردی و ویژگی های والای اجتماعی به آن مرتبه از كمال انسانی دست یافته است و همواره پاكی و خوبی را برای انسان های بعد از خودش تداعی می كند.
        او در فضای رمزآمیز و ابهام آلود اسطوره ایزدی، وظیفه ای خاص وتعریف شده دارد. سیاوش باید یكبار بمیرد تا بتواند زندگی در افقی ابدی و بی پایان را دوباره تجربه كند.
    او نماینده طبیعت و به نوعی مسئول رویش و رشد گیاهان پس از افسردگی دانه در زیر زمین است، بنابراین با مرگ در پاییز و زندگی دوباره اش در موسم بهار، كاركردی ویژه همچون دیگر خدایان اساطیری می یابد.
    برپایه نظرات دكتر بهار، بن مایه اصلی این داستان، همان مرگ و زندگی دوباره طبیعت به شكر خدا بر روی زمین و شهادت و باززایی اوست. وی به همین دلیل سیاوش را “خدای شهیدشونده نباتی” می داند و بر این باور است كه اقوام كشاورز دوران باستان با دیدن رویش و رشد گیاه در زمانی خاص وخشك شدن آن در مرحله بعد به این نتیجه رسیدند كه تا گیاه به نیستی نرود، در هنگام بهار دوباره سبز نخواهد شد.
    این باور كه مبنای زندگی كشاورزی آنان و از اصول اولیه زیستی شان به شمار می آمد، در جهان بینی و ایدئولوژی فكری شان نسبت به جهان پیرامون، تاثیر می گذاشت، بدین ترتیب كه برای گیاهان و زندگی نباتی، خدایانی قائل بودند كه به تدریج آنها را به سوی تعمیم این امر به سمت مردگان خود سوق می داد.
    درواقع وحدت بنیادی مرگ و زندگی در اندیشه انسان پیش از تاریخ، صورتی اسطوره ای پیدا كرد كه به نوعی كهن الگوی ایجاد ازد نباتی در تمدن های گوناگون در طول تاریخ انجامید.
    براساس این دیدگاه كه زمانی باوری راسخ و استوار بوده است، خدای باروركننده می میرد و در زمین نیست می شود، اما پس از سیر تحولاتی كه الزاما اسطوره ای است، در هنگام بهار دوباره به طبیعت باز می گردد. (بهار 211 :215-1373 و بهار 398 :399-1378)
    این خدای بركت بخش و زندگی مداردر ورود به حماسه، به شاهزاده و پهلوانی تبدیل می شود كه برای تحقق بخشیدن به خویشكاری خویش كه فراهم آوردن زمینه مناسب برای ظهور آرمانی ترین پادشاه شاهنامه- كی خسرو- است، آفریده می شود.
    او با طالعی كه ستاره شناسان درباره كاووس برآشفته بودنش گواهی می دهند و سرنوشتی از پیش تعیین شده، به سوی مرگی حركت می كند كه دست اندركاران زیادی در دو سرزمین ایران وتوران دارد.
    پدرش كاووس، نامادری اش سودابه، دشمنان دوست نمایش گرسیوز و افراسیاب و تقدیری مقدر كه همواره با اوست، همگی دست به دست هم داده تا فاجعه مرگ او را رقم زنند.
    سیاوش در شاهنامه می میرد، اما باز هم ارتباطش با گیاه، كه نماد زندگی و تداوم است از بین نمی رود زیرا پس از مرگ از خونش گیاهی می روید كه به درخت تبدیل می شود و عكس او بر برگ هایش نمایان می گردد. آن گیاه را می توان نمونه و نمادی از فرزند او كی خسرو دانست كه سر انجام از بین برنده و نابودكننده دشمن دیرینه ایرانیان یعنی افراسیاب است.
    اسطوره كشته شدن مظلومانه سیاوش بازتاب وسیعی در ادبیات فارسی داشته است و همواره یكی از تلمیحات دلنشینی است كه شاعران برای ابراز عواطف خویش از آن سوده برده اند.
    انعكاس این داستان در ادب فارسی جایگاه ویژه ای دارد تا آنجا كه بیشتر گویندگان ایرانی همواره ابعاد مختلف شخصیت او چون تعهد نسبت به پیمان، پاكی نفس، عدم خیانت و خردمندی را در آثار و سخنان خود منعكس كرده اند.
    “خون سیاوش”، “كین سیاوش” و “گیاه پرسیاوشان” از جمله مواردی است كه در اشعار شاعران فارسی زبان برای بیان مقاصدی خاص راه یافته اند.


std testing cost
چهارشنبه 17 آبان 1396 10:50 ب.ظ
وقتی که من در اصل نظر دادم، بر روی گزینه «اطلاع از من وقتی نظر جدید اضافه شده است» را کلیک کرده و در حال حاضر هرکدام
یک نظر اضافه شده است من چهار ایمیل با همان
اظهار نظر. آیا راهی وجود دارد که بتوانید مردم را از این سرویس حذف کنید؟
با تشکر!
How long does it take to recover from Achilles injury?
شنبه 18 شهریور 1396 05:08 ق.ظ
I am regular reader, how are you everybody? This article posted at this website is actually good.
Harold
سه شنبه 10 مرداد 1396 10:17 ب.ظ
It's actually a great and useful piece of info.

I am glad that you simply shared this helpful information with us.
Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.
std clinics near me
دوشنبه 5 تیر 1396 05:05 ب.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین ابتدا آیا واقعا
حل و فصل درست با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما در واقع قادر به من مؤمن اما فقط برای while.

من با این حال کردم مشکل خود را با جهش در منطق و شما خواهد
را سادگی به کمک پر همه کسانی معافیت.
در این رویداد شما در واقع
که می توانید انجام من را بدون شک تا پایان تحت تاثیر قرار داد.
anonymous std testing
دوشنبه 5 تیر 1396 05:04 ب.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین در آیا نه حل و فصل بسیار خوب با من پس از برخی
از زمان. جایی درون جملات شما در واقع موفق به من مؤمن
متاسفانه تنها برای کوتاه در حالی که.
من این مشکل خود را با فراز در منطق و یک خواهد را سادگی به پر کسانی که معافیت.
در صورتی که شما که می توانید انجام من خواهد
بدون شک بود مجذوب.
Margie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 07:28 ب.ظ
Good day! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be
ok. I'm absolutely enjoying your blog and look forward to new updates.
Catharine
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:24 ق.ظ
Hello there, just became alert to your blog through Google, and found
that it's really informative. I'm gonna watch out for brussels.

I will appreciate if you continue this in future.
Many people will be benefited from your writing. Cheers!
eunaaspacio.blogas.lt
جمعه 22 اردیبهشت 1396 07:45 ق.ظ
This piece of writing offers clear idea in favor of the new users of blogging,
that truly how to do blogging.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر